У чарговай перадачы “Крыначка” на нашым радыё айцец Георгі Рой падзяліўся сваім бачаннем тэмы падмены хрысціянскіх каштоўнасцяў палітычнымі наратывамі. Прапаноўваем гэты фрагмент. Увесь архіў перадач “Крыначка” можна паслухаць на нашым сайце ў падкастах https://racyja.com/by/padkasty/kultura-i-adukacyja/krynacka/.
З пачатку 2025 года ў Беларусі органам дзяржаўнай апекі стала прасцей адбіраць дзіця ў бацькоў, якія прытрымліваюцца апазіцыйных поглядаў. Цяпер гэта можа здарыцца не толькі з сем’ямі, у якіх хаця б адзін з бацькоў быў асуджаны па крымінальным артыкуле за пратэст або «экстрэмізм», але і з тымі, хто быў прыцягнуты да адказнасці па артыкуле за «распаўсюд экстрэмісцкіх матэрыялаў» – напрыклад, калі чалавек размясціў спасылку на забароненыя ў Беларусі недзяржаўныя СМІ, размясціў у сацыяльных сетках фатаграфію з забароненым лагатыпам, лайкнуў пост на старонцы сябра-“экстрэміста” або пакінуў нейкі каментар.
Спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў» Міністэрства ўнутраных спраў абнаўляе ледзь не штодня і цяпер ён ўключае ў сябе ўжо тысячы крыніц. Сям’я за неасцярожнае так бы мовіць карыстанне крыніцамі інфармацыі можа атрымаць статус, як тая, што знаходзіцца ў «сацыяльна небяспечным становішчы». Гэты статус азначае, што дзеці з такіх сем’яў таксама могуць быць адпраўлены ў дзіцячыя дамы, а іх бацькі пазбаўлены бацькоўскіх правоў.
Пры тым у Беларусі дэкларуецца асаблівае значэнне каштоўнасці сям’і. Пра гэта часта гаворыць царква, хвалячы дзяржаву за абарону традыцыйных хрысціянскіх каштоўнасцяў і, перш за ўсё, сям’і. У палітычных прамовах і царкоўных прамовах нязменнае месца адводзіцца «абароне хрысціянскай сям’і», якой пагражае уплывы з захаду. Але пры гэтым, ніводзін з святароў не сказаў ні слова пра абарону сем’яў ад таго, каб у іх забіраліся дзеці, толькі таму, што яны недзе не там паставілі лайк.
Ці ж перспектыва забірання дзяцей з “палітычна ненадзейных” сем’яў не пагражае хрысціянскай праўдзе і хрысціянскім каштоўнасцям сям’і. Пагроза таго, што дзяржава пачне адбіраць дзяцей у людзей з апазіцыйнымі поглядамі, з’яўляецца магутным інструментам іх зламання, а таксама ўтрымання іншых ад публічнага выказвання сваёй нязгоды. Гвалт над сумленнем людзей, многія з якіх з’яўляюцца хрысціянамі, ці ж не ёсць пагрозай сям’і і праўдзе.
У адной з папярэдніх перадач «Крыначкі» мы пачалі разгляд аднаго вельмі важнага хрысціянскага тэксту, складзенага праваслаўнымі хрысціянамі з Расеі. Гэты тэкст стаў жывой царкоўнай рэакцыяй на падтрымку афіцыйнымі асобамі Рускай праваслаўнай царквы вайны супраць Украіны, ідэалагічнага збліжэння царквы і дзяржавы, нацыянальнай арыентаванасці рускай праваслаўнай царквы. Складальнікі звароту з хрысціянскай шчырасцю і простасцю даюць ацэнку адхіленням ад евангельскай праўды. Паколькі гэты тэкст досыць вялікі па аб’ёме, то ён будзе прадстаўлены Вашай увазе па фрагментах у некалькіх наступных перадачах.
ПРА РОЎНАСЦЬ НАРОДАЎ ПЕРАД БОГАМ І НЕПРЫЁМНАСЦІ НАЦЫЯНАЛЬНАГА САМАПРАВЫЗНАЧЭННЯ мы чытаем у Новым Запавеце, што ў новым чалавеку, у адрозненне ад старога, «няма ні Эліна, ні Юдэя, ні абразання, ні неабразання, варвара, скіфа, раба, вольнага, але ўсё і ва ўсім — Хрыстос» (Кал. 3:10-11). У светле Новага Запавету не можа быць народаў якія абыякавыя ці непажаданыя Богу: «Бог бесстаронні, але ва ўсякім народзе, той хто баіцца Яго і які паступае па праўдзе – прыемны Яму» (Дз 10: 34-35). Кожнае прыніжэнне адных народаў і ўзвышэнне іншых, кожныя формы нацыянальнага месіянства і нацыянальнага самаузвышэння несумяшчальныя з вучэннем Хрыста, тым больш такія, якія пад лозунгам “З намі Бог!” прыпісваюць аднаму народу права вырашаць лёсы іншых народаў. Таму мы не можам прыняць падмену хрысціянскіх каштоўнасцяў і сэнсаў геапалітычнай павесткай, ідэалогіяй, якая на месца веры ў Хрыста ставіць веру ў «Рускі свет», у асаблівае прызначэнне рускага народа і расейскай дзяржавы.
Падобная падмена зводзіць Бога да нацыянальнага бажаства, звужае Праваслаўе да нацыянальнай рускай рэлігіі і аднаго з аспектаў нацыянальнай самасвядомасці. Яна разбурае вучэнне аб сусветнай прыродзе Царквы і вядзе да разрыву з іншымі памеснымі Праваслаўнымі Цэрквамі. Але Царква Хрыстова большая за кожную памесную Царкву, у тым ліку і за Рускую Праваслаўную Царкву. Пры такой падмене царкоўная тэрміналогія выкарыстоўваецца для палітычных мэтаў. На месца вучэння аб адзінстве Праваслаўнай Царквы ставіцца вучэнне аб «адзінстве Рускай Царквы», а словы, якія гучаць у каляцаркоўных дакументах аб «трыадзінстве рускага народа», падладжваючы багаслоўскую тэрміналогію Святых Айцоў пад патрэбы палітычнага дыскурсу, надаюць палітычнай канцэпцыі ілжывую бачнасць царкоўнай дактрыны.
Праяўленнем ганарлівасці і духоўнага прыльшчэння з’яўляецца найменне ўласнага народа «сусветным «утрымліваючым», які абараняе свет ад зла» і «апошняй апорай, якая ўтрымлівае свет ад прышэсця антыхрыста». У быцці кожнага народа Бог з д’яблам змагаецца, і для кожнага народа сыход гэтай барацьбы невядомы да Страшнага Суда. ПРА ЖЫЦЦЁ ПА ЗАПАВЕДЗЯХ ХРЫСТА І ЯЕ ПАДМЕНЕ «БАРАЦЬБОЙ ЗА ТРАДЫЦЫЙНЫЯ КАШТОЎНАСЦІ» Хрысціяне пакліканы ўласным жыццём сведчыць свету аб маральным вучэнні Хрыста, якое выкладзена ў Новым Запавеце. Але нідзе ў Новым Запавеце не сказана ніводнага слова пра тое, што хрысціяне павінны навязваць якія б там ні было каштоўнасці – маральныя, сямейныя, бытавыя, палітычныя ці рэлігійныя – «знешнім», гэта значыць тым, якія не ўваходзяць у Царкву.
Апостал Павел, рэгламентуючы нормы жыцця першых хрысціянскіх супольнасцяў, зусім не прымушае хрысціян навязваць гэтыя нормы “знешнім” і, больш за тое, заклікае не парываць зносін з тымі з “знешніх”, хто не жыве па гэтых нормах: “бо інакш трэба было б вам выйсці з гэтага свету … Бо што мне судзіць і знешняга? Ці не ўнутраных вы судзіце? А вонкавых судзіць Бог» (1 Кар. 5:10-13). Нават найважнейшыя маральныя каштоўнасці хрысціянства мы пакліканы прапаведаваць не сілай, а толькі ўласным прыкладам. Лютая «барацьба» за тое, каб сілай прымусу і судовымі пераследамі, прыняццем рэпрэсіўных законаў і даносамі навязаць «вонкавым для царквы людзям» «традыцыйныя каштоўнасці», ёсць не што іншае, як спроба завуаляваць памяншэнне ва ўнутраным жыцці самой Царквы такіх сапраўды хрысціянскіх маральных каштоўнасцяў, як любоў і свабода. Мы не можам лічыць хрысціянскай такую пропаведзь, у якой “традыцыйныя” і “нацыянальныя” каштоўнасці падмяняюць і адціскаюць на задні план і евангельскую маральнасць, і запаведзі Хрыста, і Самога Хрыста.
Беларускае Радыё Рацыя
