6 снежня ў Менску прайшло паседжанне Вышэйшай Дзяржаўнай рады Саюзнай дзяржавы. У выніку Расія і Беларусь падпісалі дагавор аб гарантыях бяспекі.
Пагадненне Масквы і Менска вызначае ўзаемныя абавязацельствы па абароне ў рамках Саюзнай дзяржавы, для выканання якіх Расея можа задзейнічаць сваю тактычную ядзерную зброю ў Беларусі.
Мы пагутарылі з палітычным аналітыкам Арцёмам Шрайбманам пра тое, наколькі моцны ўплыў мае Расея на Беларусь у выніку; ці маюцца фармальныя падставы для прамога ўступлення войска Беларусі у канфлікт з Украінай; які імаверны вынік будучых прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі і наколькі палітычна вырашальным можа стаць надыходны 2025 год:
РР: Шостага снежня ў Менску адбылося пасяджэнне Вышэйшай дзяржаўнай рады Саюзнай Дзяржавы. Адбылася сустрэча Лукашэнкі і Пуціна. Як бы вы ацанілі вынікі гэтай сустрэчы, якія ўжо цяпер можна назваць больш-менш відавочнымі?
– Большы ці меншы вынік відавочны: краіны паглыбляюць вайсковае супрацоўніцтва. Мы бачылі заявы пра максімальнае размяшчэнне новых расейскіх ракет у Беларусі, а таксама падпісанне Канцэпцыі бяспекі Саюзнай Дзяржавы і дамовы аб узаемных гарантыях бяспекі. Мы пакуль не бачылі тэкстаў гэтых дакументаў, але відавочна, што гэта чарговыя крокі да ўзмацнення расейскага кантролю над Беларуссю ў ваеннай сферы.
-Зразумела, што беларускія і расейскія аўтакраты кіруюцца не толькі падпісанымі паперамі. Гэта не азначае, што беларускія войскі заўтра пойдуць на вайну, але такі фармальны абавязак яшчэ больш прывязвае Беларусь да Расеі. Іншыя падпісаныя дакументы — напрыклад, дамова аб адзіным рынку электраэнергіі і рашэнне пра адмену роўмінгу — менш важныя для беларусаў, бо не змяняюць сітуацыю радыкальна.
-Лукашэнка традыцыйна грае сваю ролю ініцыятара новых формаў расейскай вайсковай прысутнасці ў Беларусі. Напрыклад, у канцы 2022 года ён прапаноўваў Пуціну разгортванне рэгіянальнай групоўкі войскаў. Затым былі захады наконт размяшчэння ядзернай зброі. Нягледзячы на гэтыя ініцыятывы, усе рашэнні прымаюцца ў Крамлі, а Лукашэнка толькі выступае як прахадны элемент для легітымізацыі такіх дзеянняў.
-Гэтыя захады ў асноўным скіраваныя на палітычны шантаж Захаду. Размяшчэнне ракет у Беларусі стварае дадатковыя рызыкі для сусветнай бяспекі, але з ваеннага пункту гледжання іх эфектыўнасць мала адрозніваецца ад размяшчэння ў Смаленскай вобласці. Гэта не з’яўляецца радыкальнай зменай стратэгічнай сітуацыі. Галоўная мэта — даслаць сігнал Захаду, што Расея гатовая эскалаваць.
РР: Ці можна сказаць, што такія крокі ствараюць фармальныя падставы для ўдзелу беларускай арміі ў канфлікце ва Украіне?
– Удзел беларускай арміі ў вайне ва Украіне не залежыць ад фармальных дакументаў. Калі б гэта было неабходна, такія захады зрабілі б і без дакументаў. Ужо існуючыя пагадненні, напрыклад, у межах Саюзнай Дзяржавы або АДКБ, дазваляюць аказваць вайсковую дапамогу. Аднак пакуль Беларусь не задзейнічана ў вайне напрамую, бо гэтае рашэнне больш палітычнае, чым юрыдычнае.
– Змены ў ядзернай дактрыне Расеі, дзе цяпер згадваецца Беларусь, таксама паказваюць, што Пуцін гатовы абараняць Беларусь ядзерным парасонам. Гэтая рыторыка выкарыстоўваецца для ўзмацнення напружанасці ў адносінах з Захадам, а Лукашэнка застаецца ў ролі паслухмянага выканаўцы.
Цалкам размову слухайце ў далучаным файле:
З “Госцем Рацыі, палітычным аналітыкам Арцёмам Шрайбманам камунікавала Вольга Сямашка.
Беларускае Радыё Рацыя
