Беларусь: малітвы за «шчырую і хуткую рэстаўрацыю» Чырвонага касцёла. Беларусь узмацняе інфармацыйны ціск на Літву, выкарыстоўваючы гібрыдныя інцыдэнты. Тарыфы на газ растуць, праграму па энергазберажэнні згортваюць.
Нарвежскае выданне Forum 18 паведамляе пра працяглы канфлікт вакол Касцёла Святых Сымёна і Алены (вядомага ў Менску як Чырвоны касцёл). Пасля падазронага невялікага пажару ў верасні 2022 г. храм быў зачынены, а доступ вернікаў да яго — абмежаваны. Прадстаўнікі ўладаў працягваюць адмаўляцца паведамляць, ці будзе касцёл вернуты для богаслужэнняў пасля рэстаўрацыі. Як сказаў Forum 18 Сяргей Герасіменя, намеснік упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцей: «Я не буду даваць каментары», — адказаў ён на пытанне пра вяртанне касцёла вернікам. Падобны адказ дала і Таццяна Шэўчык, начальніца аддзела па каардынацыі ідэалагічнай працы, справах рэлігій і нацыянальнасцей Менгарвыканкама.
Будынак належыць дзяржаўнай арганізацыі «Мінская спадчына», якая пачала новую рэстаўрацыю ў чэрвені 2025 года, а дзяржаўная кампанія Мінскпрамбуд павінна скончыць працы да студзеня 2027 года. Наталля Воўкава з “Мінскай спадчыны” адзначыла: «Канечне, вернікі будуць мець доступ да гэтага рэлігійнага месца для малітвы і ўдзелу ў богаслужэннях», — аднак дакладных тэрмінаў гэтага доступу не назвала.
Былы настаяцель касцёла, ксёндз Уладзіслаў Завальнюк, звярнуўся да “Мінскай спадчыны” з просьбай дазволіць 10 красавіка правядзенне памінальнай службы ля грабніцы Эдварда Вайнілавіча — заснавальніка касцёла, якога Каталіцкая Царква ў 2016 г. прызнала Слугой Божым. Але яму было адмоўлена..
Forum 18 таксама адзначае пагрозу свабодзе веравызнання ў краіне: з уводам новага рэпрэсіўнага закона аб рэлігіі у ліпені 2024 г., рэаліі рэгістрацыі рэлігійных суполак значна ўскладніліся, і колькасць зарэгістраваных супольнасцяў зменшылася ў шэрагу абласцей (напрыклад, у Віцебскай — з 565 да 492).
Чырвоны касцёл быў зачынены дзяржавай у 1932 годзе, вернуты вернікам у 1990 годзе без перадачы права ўласнасці, а пасля пажару ў 2022 годзе — зноў зачынены і агароджаны. Вернікі і цяпер штодзённа моляцца пра хуткую рэстаўрацыю, але пакуль няма ўпэўненасці, што храм сапраўды адкрыюць для рэгулярных богаслужэнняў пасля 2027 г.
….
У 2025 годзе Беларусь актыўна ўзмацніла інфармацыйны ціск на Літву, выкарыстоўваючы інцыдэнты з парушэннем паветранай прасторы і кантрабандныя шары як прыклад няздольнасці Літвы і NATO абараніць свае межы, паведамляе LRT.lt. У артыкуле гаворыцца, што лукашэнкаўскія і расейскія каналы прапаганды шырока асвятлялі місію NATO “Балтыйскі страж” у Балтыйскім моры і падвышаную ўвагу да Калінінградскай вобласці, што, па меркаванні аўтараў матэрыялу, адлюстроўвае значэнне “ценявага флота” Расеі.
У матэрыяле адзначаецца, што паведамленні імкнуліся паказаць адносіны Літвы і Беларусі як агрэсіўныя і шкодныя для самой Літвы. Асобна падкрэсліваецца, што кожны інцыдэнт выкарыстоўваўся для падрыву даверу грамадства да дзяржаўных інстытутаў і аслаблення падтрымкі абаронных мер.
Таксама ў артыкуле гаворыцца пра рост інцыдэнтаў, звязаных з беспілотнікамі і кантрабанднымі шарамі, што прыводзіла да часовага закрыцця Віленскага аэрапорта і фіксацыі парушэнняў у Балтыйскім моры. Прапаганда нібыта абвінавачвала Літву ў самаініцыяванні гэтых інцыдэнтаў.
Акрамя таго, у аглядзе адзначаецца, што асноўнай тэмай з’яўлялася Балтыйскае мора і меры абароны Літвы на мяжы з Расеяй і Беларуссю. Матэрыял падкрэслівае двайны характар інфармацыйнага ціску: з аднаго боку — паказаць пагрозу для Расеі і Беларусі, а з другога — прадставіць палітыку NATO як неэфектыўную і дарагую.
У артыкуле таксама гаворыцца пра выкарыстанне штучнага інтэлекту для стварэння маніпулятыўнай інфармацыі, уключаючы “дыпфэйкі”, і адзначаецца, што асноўныя воражыя наратывы застануцца нязменнымі ў доўгатэрміновай перспектыве.
….
Паводле iSANS_Belarus, у Беларусі з 1 сакавіка 2026 года павялічваюцца тарыфы для насельніцтва: газ — на 7,07%, электраэнергія — на 7%, а з 1 чэрвеня ўзрастуць тарыфы на цеплавую энергію — на 7,3%. Балон звадкаванага газу падаражэе на 1,7 рубля.
Беларуснафта плануе атрымаць новыя ліцэнзіі ў Расеі на здабычу вуглевадародаў. У заходняй Сібіры праз сваю «дачку» “Янгпур” кампанія штогод здабывае больш за 1 млн тон вуглевадародаў. «Беларуснафта-Сібір» мае штогадовы партфель заказаў на суму больш за 100 млн долараў.
У краіне налічваецца 96 радовішчаў з рэсурсамі каля 194,5 млн тон нафты. Дабытак у 2026 годзе плануецца 2,1 млн тон, да 2030 года — 2,3 млн тон, з бурэннем каля 531 свідравіны і ростам запасаў на 13,47 млн тон.
Электратэхнічная інфраструктура таксама развіваецца: сёння ў Беларусі каля 2 тыс. зарадных станцый для электрамабіляў, плануецца дадаць мінімум 16 тыс. новых. Аналіз апошняй пяцігодкі паказаў, што энергаёмістасць ВУП знізілася толькі на 2,6% замест запланаваных 7%. У 2025 годзе паказчык нават вырас на 0,2%. Адзіны «паспяховы» паказчык — доля мясцовых энергарэсурсаў: 17% пры плане 16,1%, пераважна дзякуючы росту здабычы нафты.
У новай праграме 2026–2030 гадоў паказчыкі па энергазберажэнні зніжаны, а асноўным заказчыкам стала Міністэрства энергетыкі, а не Дэпартамент па энергаэфектыўнасці. Эксперты адзначаюць, што сістэмная работа па падвышэнні энергаэфектыўнасці фактычна завяршаецца, а паўнамоцтвы Дэпартамента істотна скарачаюцца.
Агляд падрыхтавала Вольга Сямашка, Беларускае Радыё Рацыя
