LRT: Літоўскі бізнесмен мае сувязі з “управделами” Лукашэнкі. Чаму Лукашэнка не высылае новых палітвязняў з Беларусі. Не толькі СМІ цікавяцца беларускім дарадцам вядомага польскага фізіка.
Паводле расследавання літоўскага тэлеканала LRT, бізнесмен Артур Гранц, які мае беларускае і армянскае грамадзянства, мае бізнес-кантакты з сістэмай кіравання справамі Аляксандра Лукашэнка.
У Літве Гранц валодае вядомым рэстаранам HeJi і гатэлем Esperanza Resort у Тракай. Аднак разам з гэтым ён праз сваю кампанію Mello Trading кантралюе 50,1% сеткі крам беспошліннай гандлю Belamarket Duty Free, якая працуе ў партнёрстве з прадпрыемствам Dipmarket, што ўваходзіць у сістэму “управделами” Лукашэнкі. Агульная сетка налічвае 30 крам.
Нягледзячы на афіцыйныя заявы Mello Trading пра адсутнасць камерцыйнай дзейнасці ў Беларусі, выданне «Бюро» адзначае, што ў 2025 годзе сетка атрымала 17 млн еўра выручкі і 2 млн прыбытку. У самай кампаніі сцвярджаюць, што дывідэндаў не атрымліваюць з-за дзейных у Беларусі фінансавых абмежаванняў. Аднак, па дадзеных адкрытых літоўскіх рэестраў, кампанія атрымлівала дывідэнды ў 2020, 2022 і 2018 гадах на суму больш за 1,5 млн еўра.
Выданне падкрэслівае, што гэты прыклад паказвае складанасць эканамічных сувязяў з беларускімі дзяржаўнымі структурамі нават пры санкцыях і абмежаваннях, а таксама выклікае пытанні пра празрыстасць фінансавых патокаў у такіх схемах.
….
Як паведамляе Carnegie Politika, беларускія ўлады працягваюць палітыку частковага вызвалення палітвязняў, аднак асноўная частка апазіцыі застаецца пад арыштам. Выданне адзначае, што гэтыя крокі могуць быць звязаныя з жаданнем Мінска знізіць міжнародную ізаляцыю і ўлічыць зацікаўленасць Захаду ў дыялогу.
Аналітыкі Carnegie Politika таксама звяртаюць увагу на павелічэнне ролі эканамічнага фактару. Згодна з выданнем, Беларусь выкарыстоўвае пастаўкі калійных угнаенняў у якасці стратэгічнага рычага ў адносінах да суседніх краін і Захаду. Гэта можа стаць элементам дыпламатычнай гульні, паколькі попыт на ўгнаенні ў свеце застаецца высокім.
Як адзначае выданне, акрамя эканомікі, Мінск актыўна выкарыстоўвае медыйныя і палітычныя інструменты. У прыватнасці, журналіст Шрайбман на старонках мясцовых выданняў адзначаў, што частковае вызваленне палітвязняў і маніпуляцыя інфармацыйным полем могуць быць накіраваныя на ўмацаванне ўнутранай стабільнасці і падрыхтоўку да магчымых перамоў з Еўропай.
Выданне падкрэслівае, што дзейнасць Мінска ў гэты перыяд мае некалькі слаёў: міжнародны (манеўраванне санкцыямі і дыпламатыя), унутраны (стрымліванне апазіцыі і падтрымка легітымнасці ўлады), і эканамічны (пастаўкі ключавых рэсурсаў, у тым ліку калійных угнаенняў). Carnegie Politika робіць выснову, што далейшыя крокі Беларусі будуць залежаць ад дынамікі санкцый, эканамічнай сітуацыі і рэакцыі Масквы.
….
Журналісцкае расследаванне па гэтай справе выклікае больш пытанняў, чым дае адказаў. Выбітны эканаміст з вялікімі заслугамі для Польшчы, беларускі апазіцыянер і былы дарадца намесніка старшыні Еўрапарламента — так на працягу гадоў прадстаўляў сябе ў свеце бізнесу і палітыкі Іван Чурыловіч.
Выданне Rzeczpospolita зацікавілася ім пасля таго, як грамадская думка даведалася пра канфлікт паміж інвестарамі кампаніі Saule Technologies, заснаванай вядомым польскім фізікам Вольгай Малінкевіч. Кампанія планавала камерцыялізаваць новае пакаленне фотаэлектрычных элементаў, але адзін з інвестараў абвінаваціў Чурыловіча ў маніпуляванні старшынёй кампаніі.
Журналісты высветлілі, што іншыя апазіцыйныя дзеячы мала што могуць сказаць пра Чурыловіча, які пабудаваў сваю кар’еру ў Польшчы на легендзе пра мужнага беларускага актывіста. Таксама, паводле газеты, доктарская ступень Варшаўскага ўніверсітэта, якой ён хваліўся, — сумніўная: у базе ўніверсітэта няма сведчанняў, што ён вучыўся ці скончыў ВНУ.
Сам Чурыловіч пазбягае адказаў на пытанні адносна сваёй адукацыі. Невядома таксама, хто рэкамендаваў яго Янушу Анышкевічу, міністру абароны Польшчы, калі той у 2004 годзе стаў намеснікам старшыні Еўрапарламента.
У 2016 годзе Чурыловіч атрымаў узнагароду TVP Polonia «За заслугі перад Польшчай і палякамі за мяжой». Аднак і тут невядома, хто намінаваў яго на конкурс і чаму ён прадстаўляўся не як «беларускі апазіцыянер», а як «выбітны актывіст украінскага Майдана».
Знаёмства Чурыловіча з Малінкевіч адбылося на гала-канцэрце TVP Polonia у 2016 годзе, дзе абодва былі лаўрэатамі ўзнагароды.
Журналісцкае расследаванне паказала, што інтарэс да біяграфіі Чурыловіча праяўляюць не толькі СМІ: яго таксама правярае Агенцтва ўнутранай бяспекі (ABW).
Агляд сусветнай прэсы пра Беларусь падрыхтавала Вольга Сямашка.
