У якую гульню гуляе Лукашэнка? Падземныя тунэлі на мяжы Беларусі і Польшчы. Эканоміка — поле боя: што адбываецца з Беларуссю на фоне спаду і росту цэн.
Польскае выданне Interia.pl задаецца пытаннем: ці спрабуе Аляксандр Лукашэнка зноў вярнуцца да стратэгіі балансавання паміж Масквой і Захадам — і ці ёсць у яго для гэтага рэсурсы?
Паводле аўтараў публікацыі, у апошнія тыдні кіраўнік Беларусі зрабіў шэраг крокаў, якія могуць выглядаць як спроба падладзіць сваю палітыку адначасова і пад Расею, і пад ЗША. У матэрыяле згадваецца наладжванне кантактаў з адміністрацыяй Дональд Трамп і заяўленая гатоўнасць далучыцца да «Рады міру».
Аднак гісторык і былы віцэ-консул Польшчы ў Мінску (2013–2018) доктар Адам Качыньскі лічыць, што гаворка ідзе хутчэй пра сімвалічныя жэсты, чым пра рэальную геапалітычную гульню. На яго думку, «пацяпленне адносін» з Вашынгтонам ужо не мае істотнага значэння, бо Менск не можа самастойна весці знешнепалітычную лінію.
«Лукашэнка падтрымлівае ілюзію незалежнасці», — адзначае эксперт.
«Але палітычна, ваенна і эканамічна Беларусь ужо залежыць ад Расеі».
Паводле Качыньскага, Менск не ўдзельнічаў непасрэдна ва ўварванні ва Украіну ў лютым 2022 года перадусім з улікам стану арміі і настрояў унутры краіны. Аднак пры гэтым Беларусь працягвае падтрымліваць расейскія сілы — праз прамысловыя пастаўкі, паліва і тэхнічную інфраструктуру.
Асобна эксперт звяртае ўвагу на паглыбленне інтэграцыі ў межах Саюзнай дзяржавы і рызыку зліцця сілавых структур з расейскімі. Паводле яго ацэнкі, у цяперашніх умовах спробы падкрэсліць «самастойнасць» асуджаныя на правал, а любыя геапалітычныя манеўры носяць хутчэй дэманстрацыйны характар.
«У цяперашняй сітуацыі Лукашэнка больш нічога не можа атрымаць. Ён можа толькі прайграць», — падкрэслівае былы дыпламат.
Разам з тым у матэрыяле адзначаецца, што рэжым працягвае актыўна развіваць адносіны з Кітаем як з альтэрнатыўным цэнтрам сілы. Аднак нават гэта, на думку эксперта, не змяняе базавай канстатацыі: Беларусь сёння знаходзіцца ў глыбокай залежнасці ад Масквы.
Такім чынам, у розных медыя — ад Deutsche Welle да Interia.pl — прасочваецца агульная выснова: спробы Менска гуляць на некалькіх геапалітычных палях сутыкаюцца з жорсткай рэальнасцю эканамічнай і ваеннай залежнасці.
Пытанне ўжо не ў тым, ці хоча Лукашэнка балансаваць, а ў тым, наколькі ў яго засталася прастора для такога манеўру.
….
Паводле аўтараў публікацыі брытанскага выдання Telegraph, беларускія ўлады прыцягнулі спецыялістаў з Блізкага Усходу высокай кваліфікацыі для прарыву падземных тунэляў на мяжы з Польшчай. Тунэлі прызначаліся для перасячэння мяжы мігрантамі з Беларусі ў ЕЗ. Эксперты мяркуюць, што ў працэсе маглі быць задзейнічаны прадстаўнікі ХАМАС, «Палестынскага ісламскага джыхаду» або іншыя праксі-групы, звязаныя з Іранам.
Брытанскі эксперт па фортыфікацыях і былы сапёр маёр Роб Кэмпбел адзначае, што на аснове польскіх відэазапісаў тунэляў магчымая роля ХАМАС у стварэнні гэтага інжынернага аб’екта. Паводле польскіх уладаў, адзін з тунэляў быў знойдзены каля вёскі Нараўка: вышыня хода — 1,5 м, даўжыня з беларускай баку — 50 м, з польскага — 10 м.
Тунэлем скарысталіся каля 180 мігрантаў, пераважна з Афганістана і Пакістана, большая частка якіх была затрыманая на польскім баку. Польскія ўлады адзначаюць, што толькі ў мінулым годзе быў выяўлены чацвёрты падкоп пад лініяй мяжы. Міграцыйны крызіс пачаўся ў лістападзе 2022 года, калі тысячы мігрантаў спрабавалі трапіць у ЕЗ праз беларускую мяжу. Лукашэнка адмаўляе любую ўдзел Беларусі ў гэтым працэсе.
Такім чынам, у розных медыя — ад Telegraph да іншых аналітычных крыніц — адзначаецца, што беларускі бок аказваецца цэнтрам міграцыйнага крызісу на польскай мяжы. Пытанне цяпер не толькі ў тым, хто і як удзельнічаў у будаўніцтве тунэляў, але і ў тым, як гэтыя дзеянні ўплываюць на адносіны Беларусі з ЕЗ і міжнародную рэпутацыю краіны.
….
Паводле аўтараў публікацыі на LRT.lt, Аляксандр Лукашэнка назваў эканоміку «реальным полем боя», адзначаючы спад у прамысловасці, рост складскіх запасаў і праблемы з расейскім рынкам — ключавым для Беларусі. Экспертка ў галіне дзяржаўнага кіравання і міжнароднага развіцця Аліса Рыжычэнка тлумачыць, што рост ВУП у 2025 годзе склаў толькі 1,3% замест планавых 4,1%, а вялікія складскія запасы могуць сведчыць пра фактычнае скарачэнне вытворчасці.
Экспертка адзначае, што залежнасць Беларусі ад Расеі і санкцый замежных краін падштурхоўвае да дэмантажу экспартных магчымасцей і прымушае прадаваць прадукцыю з дысконтам. «Беларускія тавары не сталі эфектыўнейшымі, унутраныя праблемы толькі нарастаюць», — падкрэслівае Рыжычэнка. Пры гэтым рост цэнаў на прадукты харчавання апярэджвае афіцыйную інфляцыю: кава +50%, свініна +30%, ялавічына +20%, курынае мяса +10%, кандытарскія вырабы +15%.
Такім чынам, у розных медыя — ад LRT.lt да іншых аналітычных крыніц — прасочваецца агульная выснова: Беларусь сутыкаецца з цяжкай эканамічнай рэальнасцю, дзе спад вытворчасці, залежнасць ад Расеі і рост цэн ствараюць сацыяльныя рызыкі. Пытанне ўжо не ў тым, ці ёсць у Беларусі рэсурсы для эканамічнага манеўру, а ў тым, наколькі магчымыя дзеянні кіраўніцтва, каб стабілізаваць сітуацыю.
Агляд сусветнай прэсы пра Беларусь падрыхтавала Вольга Сямашка.
