У жніўні 1915 года пад Бельскам-Падляшскім загінулі тысячы — не за свабоду, а за чужыя імперыі, а мірная зямля пераўтварылася ў паласу фронта. Сотні сем’яў кінулі свае дамы і пайшлі на ўсход — так пачалося бежанства, ад якога падляшская зямля не ачуняла да сёння.
Бельская бітва — гэта бойка дзвюх армій акупантаў: нямецкай і расейскай. Але паміж іх агнём апынуліся беларусы, палякі, яўрэі, украінцы, татары — людзі, якія не мелі сваёй дзяржавы, але страцілі ўсё.
Галасы рэпартажа – гісторык і журналіст Марцін Томкель распавядае, што тое лета было «дэмаграфічнай і матэрыяльнай катастрофай». А беларускія дзеячы Падляшша – Дарафей Фіёнік і Яўген Чыквін – дадаюць: пакуль мы не навучымся разумець гэтую траўму і ўспрымаць яе як частку сваёй гісторыі — яна будзе паўтарацца.
