Białorusini, to rdzenni mieszkańcy Wileńszczyzny, którzy pielęgnowali swój język, historię i kulturę. Jednym z ich przedstawicieli jest Aleksander Adamkowicz, prezes Towarzystwa Białoruskiej Kultury na Litwie.
RR: Z jakimi białoruskimi działaczami, dziedzictwem jest obecnie kojarzona Litwa i Wilno?
Aleksander Adamkowicz: Przede wszystkim te miejsca, w których urodziły się wybitne białoruskie osobistości, dlatego wiele wsi i miasteczek kojarzone są przede wszystkim z tymi nazwiskami. Można zatem w ten sposób określić miejsca białoruskie lub miejsca związane z białoruskimi działaczami. Jest to głównie część wschodniej Litwy. Niemniej jednak mamy wielu wybitnych postaci: jest to Bronisław Taraszkiewicz, inicjator odrodzenia języka białoruskiego i twórca gramatyki białoruskiej. To także jego kolega, ks. Bolesław Poczopka, który także napisał podręcznik do gramatyki języka białoruskiego, ale tak się złożyło, że się nie przyjęła i jest znany tylko w wąskim kręgu specjalistów, niemniej jednak osoba ta jest również dobrze znana, bo to autor kilku książek, aktywna postać w odrodzeniu białoruskiego Kościoła greckokatolickiego. Oboje urodzili się według dzisiejszego podziału administracyjnego na terenie okręgu wileńskiego ‒ Taraszkiewicz bliżej Ławaryszek, pochowani są tam jego rodzice, dziadkowie i siostrzeńcy, jednym słowem szeroki krąg krewnych. Niestety, o Poczopce wiadomo mniej, w tym sensie, że mniej wiadomo o jego bliskich.
Wiemy, że na Wileńszczyźnie, ale nieco dalej, niedaleko Rukainowa, urodził się twórca literatury białoruskiej Franciszek Bahuszewicz – autor i inicjator nowej literatury białoruskiej, jej patriarcha, można go różnie nazywać, ale właśnie od niego rozpoczął się białoruski renesans literacki. Co więcej, jeśli mówimy o obwodzie święciańskim, to tam, na granicy białorusko-litewskiej, urodził się także nasz generał Bułak-Bałachowicz, dziś jednak jest to terytorium Litwy. Widzimy wiele przykładów, wiele błyskotliwych osobistości, które zasługują na uwagę Białorusinów, białoruską pamięć i honor.
W ogóle, jeśli spojrzeć na samo Wilno, to można o nim rozmawiać godzinami: to Cmentarz na Rossie, gdzie pochowano wybitne białoruskie osobistości, jak i uczestników Powstania Kalinowskiego. To cmentarz prawosławny, to cmentarz na Antokolu, to cmentarz Panarski, na którym pochowano także wiele białoruskich działaczy. Świadczy to o tym, że mieszkali tu Białorusini, mówiono językiem białoruskim i rozwijała się tu białoruska kultura.
Towarzystwo Kultury Białoruskiej na Litwie organizuje wydarzenia i spotkania, zaprasza pisarzy, naukowców i inne osoby z Białorusi i zagranicy. TBK pielęgnuje białoruskie dziedzictwo kulturowe w Republice Litewskiej.
Posłuchaj całej rozmowy na stronie: racyja.com/by
Białoruskie Radio Racyja
