Deklaracja Podlaska jest zwieńczeniem Forum Spójności i Rozwoju Granicznego Unii Europejskiej, które 28 października odbyło się w Białymstoku. Dokument zawiera sześć głównych postulatów mających na celu wsparcie regionów położonych wzdłuż zewnętrznych granic UE.
Jeden z sygnatariuszy, kierownik Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju, koordynator Klastra Obróbki Metali Sebastian Rynkewicz, zauważa, że Deklaracja nie neguje w przyszłości współpracy transgranicznej z Białorusią:
– Białoruś, Ukraina, Rosja – były tradycyjnymi partnerami podlaskich firm. Realizowaliśmy działalność gospodarczą od kilkudziesięciu lat. Obecna sytuacja jest niezwykle trudna. Mamy jednak nadzieję, że w przyszłości powrócimy na ten dobry kierunek współpracy z naszymi partnerami ze Wschodu. Myślę, wszystkim zależy na tym, żeby żyć w pokoju, w dobrym sąsiedztwie, a nie w złym.
Uczestnik forum, profesor Uniwersytetu w Białymstoku Daniel Boćkowski:
– Forum jest bardzo ważne dlatego, że po raz pierwszy zaczynamy rozmawiać o regionach Unii Europejskiej, nie jako o miejscu tylko i wyłącznie, które jest naciskane przez Białoruś i Federację Rosyjską, tylko jako o miejscu, które musi na nowo zbudować swoją tożsamość. Nic nie wskazuje na to, żeby te płoty i druty zniknęły w najbliższym czasie. A to są rzeczy, które odstraszają inwestorów, turystów, budują ogólne zagrożenie. Dzisiaj na nowo trzeba budować wschodnią granicę Unii Europejskiej. I bez wsparcia unijnego, zdefiniowania, jak to robić, działania poszczególnych samorządów są mało profesjonalne.
Wśród kluczowych propozycji dokumentu znajduje się nadanie specjalnego statusu regionom przygranicznym, stworzenie specjalnych instrumentów finansowych i legislacyjnych, wspieranie strategicznych inwestycji w bezpieczeństwo, transport i energetykę, a także programów rozwoju zasobów ludzkich i edukacji.
Deklaracja Podlaska zawiera następujące treści:
1. Specjalny status rozwojowy i bezpieczeństwa dla regionów granicznych – uznanie w prawodawstwie UE unikalnych wyzwań regionów granicznych, w tym ich roli w ochronie granic zewnętrznych i zarządzaniu skutkami kryzysów geopolitycznych.
2. Dedykowane instrumenty finansowe i legislacyjne – wyższe poziomy dofinansowania, systemy ulg w daninach publicznych, preferencyjne traktowanie w algorytmach podziału środków, elastyczne zasady koncentracji tematycznej.
3. Wsparcie strategicznych inwestycji w bezpieczeństwo, infrastrukturę transportową, zdrowie publiczne, cyberodporność, energię oraz rolnictwo – traktowanych jako elementy spójności i odporności całej Unii. Sygnatariusze podkreślają, że przekierowywanie środków z funduszy spójności na cele militarne mogłoby osłabić potencjał rozwojowy, zwłaszcza regionów najmniej rozwiniętych i przygranicznych, co byłoby w sprzeczności z podstawami polityki spójności.
4. Mechanizmy rekompensat i odbudowy gospodarczej – dla przedsiębiorstw, społeczności lokalnych i sektorów dotkniętych skutkami zerwania więzi handlowych i migracji.
5. Programy zatrzymania i rozwoju kapitału ludzkiego – w tym inwestycje w edukację, kompetencje przyszłości, mobilność zawodową i innowacje społeczne.
6. Stała europejska inicjatywa na rzecz regionów przygranicznych, z jasnym mandatem, budżetem i mechanizmami koordynacji między poziomami zarządzania.
Rozmowa dostępna na białoruskiej wersji strony racyja.com.
Białoruskie Radio Racyja
Zdjęcia UWP.
