11 listopada Polska obchodzi Święto Niepodległości – dzień, w którym po ponad wieku podziałów kraj odzyskał wolność. Jak Polakom udało się nie tylko uzyskać niepodległość, ale i ją utrzymać? Dlaczego Białorusini, dzielący wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe, coraz bardziej ulegają wpływom Rosji? I jaką rolę w kształtowaniu się polskiej państwowości odegrał Józef Piłsudski, który za życia deklarował swoją białoruską tożsamość?
O tym w rozmowie z Olgą Siamaszką opowiada nasz Gość Racji, historyk i dyrektor Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku, Anatol Wap.
RR: Jak ważne jest to święto dla Polaków? Dlaczego jest obchodzone właśnie w tym dniu, mimo że sam proces odzyskania niepodległości był długi i przewlekły, a jednak został wybrany właśnie ten dzień?
Anatol Wap: To najważniejsze święto dla wszystkich mieszkańców Polski, dla narodu polskiego. Nie ma ważniejszego święta dla narodu, niż święto odzyskania niepodległości państwa. Każdy naród ma taką datę, jest to najważniejsze święto, także w Polsce.
RR: A dlaczego akurat 11 listopada?
Anatol Wap: 11 listopada mieszkańcy Polski wypędzili okupantów z Warszawy i innych regionów Polski, a ten dzień stał się symbolicznym Dniem Niepodległości Polski. Ten proces walki o niepodległość Polski, trzeba pamiętać, trwał ponad 120 lat. Udało się to dopiero pod koniec I wojny światowej, bo trzeba pamiętać, że I wojna światowa również zakończyła się 11 listopada, a wtedy Polska ogłosiła niepodległość.
RR: Czy można powiedzieć, że Polska w ten sposób wykorzystała szansę i dopiero dzięki zakończeniu wojny odniosła sukces? Czy mogły zaistnieć inne czynniki?
Anatol Wap: Najważniejszym czynnikiem jest to, że okupanci Polski przegrali wojnę. Niemcy i Austria przegrały wojnę, a Imperium Rosyjskie znalazło się w stanie wojny domowej i nie miało sił, by stłumić polskie działania na rzecz budowy niepodległego państwa. I to było najważniejsze. A drugim czynnikiem jest pragnienie Polaków, by żyć po prostu we własnym kraju.
RR: I ten proces przebiegał dość pokojowo, bez masowego rozlewu krwi. Dlaczego Polsce udało się uniknąć wojny domowej, jak to miało miejsce na przykład w Rosji?
Anatol Wap: Po pierwsze, dla Polaków najważniejsze było życie w niepodległym państwie. W Rosji istniał inny wybór drogi politycznej – albo kraj socjalistyczny, albo monarchia, albo republika, dlatego znaleźli się w stanie wojny domowej. A Polacy przede wszystkim chcieli mieć własne państwo.
Cała rozmowa dostępna jest na białoruskojęzycznej stronie racyja.com.
Białoruskie Radio Racyja
