Niedawno Bank Idei opublikował interesujące opracowanie obejmujące historię wyborczą Białorusi na przestrzeni 25 lat: od 2001 do 2025 roku. W opracowaniu systematyczna analiza archiwalnych i współczesnych niezależnych danych pokazuje, jak społeczeństwo przeszło od rywalizacji politycznej do stanu politycznego fatalizmu.
Rozmawiamy z autorką tego opracowania, białoruską socjolog, doktor socjologii i jedną z założycielek Białoruskiej Grupy Socjologicznej – Aleną Szkurową. Jak wygląda portret współczesnego wyborcy, dlaczego telewizja pozostaje głównym narzędziem budowania zaufania i czego możemy oczekiwać po kolejnych wyborach na Białorusi?
RR: Bada Pani zaufanie społeczeństwa białoruskiego do wyborów, patrząc na bardzo długi okres, 25 lat współczesnej historii Białorusi. Od 2001 roku, o ile pamiętam, jako uczennica, w szkole mówiono nam, że w 2001 roku odbędą się wybory prezydenckie, Łukaszenka przegra i wszystko na Białorusi się zmieni. Dlaczego wybrała Pani rok 2001 jako punkt wyjścia dla swoich badań i jak wpłynęło to na ich wyniki?
Alena Szkurowa: To badanie jest naprawdę fundamentalne i stanowi część naszej ogólnej pracy nad rekonstrukcją archiwum danych Instytutu Socjologii. Wybraliśmy rok 2001, ponieważ dysponowaliśmy danymi z tego roku. Naszym celem jest właśnie skonstruowanie danych, które pozwolą nam monitorować rozwój wydarzeń na Białorusi w ciągu ostatnich 25 lat i odzwierciedlać różne wskaźniki, mówić nie tylko o sytuacji politycznej, ale także o różnych wskaźnikach. I tak wielkim celem jest rekonstrukcja tych danych. Jednym z przykładów było nasze badanie sytuacji politycznej i próba rekonstrukcji sytuacji wyborczej w tych okresach.
RR: Jakie ważne wnioski z badania można już dziś sformułować dla zrozumienia Białorusinów i ogólnie, jakie to wybory odbyły się na Białorusi w ciągu ostatnich 25 lat?
Alena Szkurowa: Myślę, że najważniejsze jest to, że udało nam się skonstruować koncepcję w modelach partycypacji politycznej. Celem badań socjologicznych jest nie tylko odzwierciedlenie tego, kto na kogo głosował i ile było wskaźników, ale także zrozumienie, jak zachowywali się ludzie, co na nich wpływało. W latach 2000. obserwujemy reżim spolaryzowanej lojalności, który następnie przechodzi w reżim konserwatyzmu i adaptacji w latach 2010 i 2015. Następnie obserwujemy eksplozję podmiotowości politycznej i następujący po niej upadek. Teraz nazywamy to modelem fatalizmu politycznego, gdy sama idea wyborów zanika, a strach staje się nową normą, również w obliczu wojny, działalność polityczna staje się rytualna, a motywacją jest poczucie obowiązku.
Z Gościem Racji, białoruską socjolog, doktor nauk socjologicznych, jedną z założycielek Białoruskiej Grupy Socjologicznej, Aleną Szkurową rozmawiała Ola Siemaszko.
Cała rozmowa dostępna jest na białoruskiej wersji strony racyja.com.
Białoruskie Radio Racyja
